Georgian Airways ჟურნალი ENG
კულტურა

მელიქ-აზარიანცის სახლი

მელიქ-აზარიანცის სახლი

თბილისში არის შენობები, რომლებიც დროთა განმავლობაში მის ნაწილად იქცევიან, იმდენად, რომ ძნელი წარმოსადგენია ქალაქი მათ გარეშე. სწორედ ასეთი არის მელიქ-აზარიანცის სახლი, რომელიც რუსთველის გამზირზე მდებარეობს. მისი უჩვეულო სილუეტი, კოშკები, თაღოვანი ფანჯრები და მდიდარი ქვის ნაკეთობები მას თბილისის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობად შენობად აქცევს. ის არა მხოლოდ მთავარ გამზირს ამშვენებს, არამედ ქალაქის იდენტობის ნაწილად იქცა. ამ გამორჩეული ფასადის უკან დიდი ისტორია იმალება, რომელიც არანაკლებ შთამბეჭდავია, ვიდრე თავად არქიტექტურა.

მეოცე საუკუნის დასაწყისში, თბილისი სწრაფად იცვლებოდა. ქალაქი იზრდებოდა, ახალი საცხოვრებელი კორპუსები, მაღაზიები, თეატრები და საზოგადოებრივი სივრცეები ჩნდებოდა. სწორედ ამ პერიოდში გადაწყვიტა მეწარმემ და ფილანტროპმა ალექსანდრე მელიქ-

-აზარიანცმა შეექმნა დიდი მრავალფუნქციური საცხოვრებელი კომპლექსი. პროექტი სანქტ-პეტერბურგელ არქიტექტორ ნიკოლაი ანდრეევიჩ ობოლონსკის, პოლონური წარმოშობის არქიტექტორს, დაევალა. ფასადის დიზაინში ასევე წვლილი შეიტანა ჩეხმა მოქანდაკემ ა. ნოვაკმა. მშენებლობა 1912 წელს დაიწყო და 1915 წელს დასრულდა,სულ რაღაც სამ წელიწადში. მშენებლობისთვის ძალიან რთული ადგილი შეირჩა. მას ხევი, მიწისქვეშა წყლები და არასტაბილური ნიადაგი ჰქონდა. ზოგიერთი წყაროს თანახმად, მშენებლობის დაწყებამდე ადგილი ნაგავსაყრელი და ყაზარმა იყო. ამიტომ, არქიტექტორებსა და მშენებლებს არა მხოლოდ ესთეტიკური, არამედ სერიოზული საინჟინრო გამოწვევების მოგვარებაც მოუწიათ. შენობის საძირკველი ღრმა იყო და მის კონსტრუქციაში ტყვია გამოიყენეს მიწისქვეშა წყლებისგან დასაცავად. კონსტრუქციაში ასევე გამოყენებული იყო სპეციალურად გამომწვარი, გამძლე აგური. თანამედროვე სარესტავრაციო მასალები ასევე ხაზს უსვამს შენობის რკინაბეტონის კონსტრუქციას.

თავად შენობა გაცილებით ფართოდ იყო განლაგებული, ვიდრე ტიპიური საცხოვრებელი კორპუსი. მასში განთავსებული იყო ბინები, მაღაზიები და სხვადასხვა კომერციული ფართები, კინოთეატრი, ფოტოსტუდია, სამხატვრო გალერეა და ეზოში საბავშვო ბაღი. შენობას ჰქონდა საკუთარი ელექტროენერგია, წყალი და გათბობის სისტემები, რაც მეოცე საუკუნის დასაწყისის თბილისისთვის საკმაოდ თამამი გადაწყვეტილება იყო. შენობის ფასადს განსაკუთრებული ისტორია უკავშირდება,მის ზედა ნაწილში უჩვეულო ფანჯრის ღიობები ჩანს, რომლებიც დიდ წვეთებს, ცრემლებს წააგავს.

მელიქ-აზარიანცის სახლის შესახებ ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ისტორია სწორედ ამ ღიობებს უკავშირდება. გავრცელებული ამბის თანახმად, ეს „ცრემლები“, ქვის გირლიანდებთან და გვირგვინებთან ერთად, ალექსანდრე მელიქ-აზარიანცის მწუხარების სიმბოლო იყო მისი ქალიშვილის, თაქუის გარდაცვალების გამო, რომელიც 1904 წელს 22 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ზოგიერთი ისტორიული პუბლიკაცია ფასადის მოდიფიკაციებს პირდაპირ მის ხსოვნას უკავშირებს.ეს არის ერთ ერთი ლეგენდა ამ იდუმალი სახლის შესახებ, არ არსებობს საკმარისი დოკუმენტური მტკიცებულება იმისა, რომ ფანჯრის ფორმები „ცრემლებად“ იყო განკუთვნილი.

გარდა ამისა, ფასადზე ასევე წარმოდგენილია სხვა დეკორატიული სიმბოლოები, რომელთა ინტერპრეტაცია სხვადასხვაგვარად შეიძლება. ოქროს ლეგენდა არანაკლებ ცნობილია. ამბობენ, რომ საფუძვლის ჩაყრის დროს მელიქ-აზარიანცის მდიდარი მეგობრები ფულს და სამკაულებს ორმოში ყრიდნენ, თითქოს იღბლისთვის და იმ იმედით, რომ სახლში სიმდიდრე მოვიდოდა. ლეგენდის ზოგიერთი ვერსია ოქროს მონეტებს, სამკაულებს და ოქროს საათებსაც კი ახსენებს. ლამაზად ჟღერს, მაგრამ არ არსებობს დოკუმენტური მტკიცებულება იმისა, რომ საძირკველში ოქრო ნამდვილად ჩაეყარა. ამიტომ, ეს ისტორია ურბანულ ლეგენდად რჩება. და მაინც, შესაძლოა, სწორედ ეს ლეგენდები ხდის მელიქ-აზარიანცის სახლს ასე მიმზიდველს. ის აერთიანებს მეოცე საუკუნის დასაწყისის რეალურ საინჟინრო მიღწევებს, მდიდრულ არქიტექტურას, ოჯახურ ტრაგედიას და თაობიდან თაობას გადაცემულ ისტორიებს თბილისელებში.

დღეს რესტავრაციისა და მშენებლობის სამუშაოების დროს, შენობის მიწისქვეშა სივრცეები კვლავ იპყრობს ყურადღებას. სახლის ქვეშ არსებული სარდაფებისა და ოთახების ვრცელი სისტემა მის რთულ სტრუქტურასა და კომუნალურ ინფრასტრუქტურას უკავშირდებოდა. 2026 წელს, რუსთაველის ქუჩაზე ჩატარებულმა სამუშაოებმა შენობის ეს ნაკლებად ცნობილი მხარე ხელახლა აღმოაჩინა და ქალაქს შეახსენა, თუ რამდენად არაჩვეულებრივი იყო მისი შემქმნელების ხედვა.

მელიქ-აზარიანცის სახლი ერთდროულად რამდენიმე განზომილებაში იკითხება, როგორც თბილისური არტ ნუვოს გამორჩეული ძეგლი, როგორც თავისი ეპოქის საინჟინრო შესაძლებლობების შთამბეჭდავი ნიმუში და, რაც მთავარია, როგორც უნიკალური ურბანული ისტორია, სადაც დოკუმენტურად დადასტურებული ფაქტები და ქალაქური ლეგენდები დღემდე თანაარსებობენ. ფასადზე ჩამოღვრილი ქვის „ცრემლებიდან“ დაწყებული, მისი საძირკვლის ქვეშ დამალულ, ოქროს ამბით დამთავრებული.

ეს შენობა თბილისისთვის მხოლოდ არქიტექტურული მემკვიდრეობა არ არის, ის ქალაქის მეხსიერების ნაწილია, რომელსაც ჯერ კიდევ ბევრი საიდუმლო აქვს შესანახი.

კიდევ წაიკითხეთ

გამორჩეული საცხოვრებელი ძველ ბათუმში
ლაიფსტაილი

გამორჩეული საცხოვრებელი ძველ ბათუმში

„ადმირალ რეზიდენსი“ ბათუმის ისტორიულ უბანში, იაკობ გოგებაშვილის ქუჩაზე მდებარეობს და მხოლოდ 13 ბინას აერთიანებს. პროექტი მყუდრო საცხოვრებელ გარემოს ქმნის, სადაც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა არქიტექტურას, მდგრადობას, მასალების ხარისხს და სიმყუდროვეს.

ქრონოგრაფის ისტორია ახალ სივრცეში გრძელდება
ლაიფსტაილი

ქრონოგრაფის ისტორია ახალ სივრცეში გრძელდება

ქრონოგრაფი საქართველოში ლუქს სამყაროს გამორჩეული სახელია – სივრცე, სადაც საათების, სამკაულებისა და აქსესუარების მსოფლიოს წამყვანი ბრენდები ერთიანდება. მისი პორტფოლიო აერთიანებს ისეთ ბრენდებს, როგორებიცაა: Chopard, Hublot, Breguet, Messika, Chaumet და სხვა.