Georgian Airways ჟურნალი ENG
საქართველო

12 ფაქტი საქართველოს კლიმატზე, რომელიც შეიძლება არ იცოდეთ

12 ფაქტი საქართველოს კლიმატზე, რომელიც შეიძლება არ იცოდეთ

ერთი ქვეყანა, რამდენიმე კლიმატური სამყარო

საქართველო რუკაზე არც ისე დიდი ჩანს, მაგრამ მისი კლიმატური მრავალფეროვნება ქვეყნის ზომას ნამდვილად არ შეესაბამება. შავი ზღვის ნოტიო სანაპირო, აღმოსავლეთის მშრალი ველები, კოლხეთის წვიმიანი ტყეები, ჯავახეთის მკაცრი ზამთარი და კავკასიონის თოვლიანი მწვერვალები – ეს ყველაფერი ერთი ქვეყნის საზღვრებშია მოქცეული.

საქართველოს გარემოს ეროვნული სააგენტოს მიხედვით, ქვეყნის შედარებით მცირე ტერიტორიაზე კლიმატის თითქმის ყველა ძირითადი ტიპია წარმოდგენილი, გარდა სავანებისა და ტროპიკული ტყეების კლიმატისა. კიდევ უფრო შთამბეჭდავია ის, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში ნოტიო სუბტროპიკულ და მუდმივი გამყინვარების ზონებს შორის პირდაპირი დაშორება მხოლოდ 70–80 კილომეტრია.

აი 12 ფაქტი, რომელიც საქართველოს კლიმატს სულ სხვა თვალით დაგანახებთ.

1. საქართველოში რამდენიმე საათში შეიძლება ზღვისპირეთიდან თოვლიან მთამდე აღმოჩნდეთ

საქართველოში მოგზაურობისას იცვლება არა მხოლოდ ლანდშაფტი, არამედ კლიმატიც. შავი ზღვის სანაპიროდან ქვეყნის მაღალმთიან რაიონებამდე სიმაღლე სწრაფად მატულობს, ტემპერატურა იკლებს და ბუნებრივი პირობებიც თანდათან იცვლება.

სწორედ ამიტომ შესაძლებელია, ერთი მოგზაურობის ფარგლებში სრულიად განსხვავებული გარემოები ნახოთ – ზღვის ნოტიო ჰაერი, ტყიანი მთისწინეთი, ალპური მდელოები და ბოლოს თოვლიანი მწვერვალები. საქართველოს კლიმატის ეს მრავალფეროვნება პირველივე მოგზაურობისას შეიძლება ყველაზე მოულოდნელ აღმოჩენად იქცეს.

2. ნოტიო სუბტროპიკულ და მუდმივი გამყინვარების ზონებს შორის ზოგჯერ მხოლოდ 70–80 კილომეტრია

ეს საქართველოს კლიმატის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ფაქტია. ერთ მხარეს შეიძლება შავი ზღვის გავლენით ჩამოყალიბებული ნოტიო სუბტროპიკული გარემო იყოს, მეორე მხარეს კი – მაღალმთიანი სივრცე, სადაც მუდმივი თოვლი და გამყინვარებაა.

საქართველოს გარემოს ეროვნული სააგენტოს მიხედვით, ასეთ განსხვავებულ კლიმატურ ზონებს შორის პირდაპირი დაშორება ზოგიერთ შემთხვევაში 70–80 კილომეტრსაც კი არ აღემატება. ამის უკან ქვეყნის რთული რელიეფი, შავი ზღვის გავლენა და კავკასიონის ქედებია.

3. საქართველოში წლიური ნალექის რაოდენობა 400დან 4 500 მილიმეტრამდე მერყეობს

საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ციდან ჩამოსული წყლის რაოდენობა ერთმანეთისგან საოცრად განსხვავდება. ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, ქვეყნის ზოგიერთ მშრალ რაიონში წლიური ნალექი 400 მილიმეტრამდეა, დასავლეთის ყველაზე ნოტიო ადგილებში კი დაახლოებით 4 500 მილიმეტრს აღწევს.

ეს სხვაობა კარგად აჩვენებს, რამდენად განსხვავებული კლიმატური პირობებია საქართველოს აღმოსავლეთსა და დასავლეთში. დასავლეთ საქართველოში შავი ზღვის ტენიანი ჰაერი და მთების რელიეფი უხვ ნალექს უწყობს ხელს, აღმოსავლეთში კი კლიმატი უფრო მშრალია.

4. მტირალას მთა ნამდვილად ერთ-ერთი ყველაზე „წვიმიანი“ ადგილია საქართველოში

სახელი „მტირალა“ თითქოს პოეტური მეტსახელია, მაგრამ მას საკმაოდ კონკრეტული მიზეზი აქვს. აჭარის ამ მთიან ტერიტორიაზე ნალექი განსაკუთრებულად უხვია: სხვადასხვა ოფიციალურ წყაროში წლიური რაოდენობა დაახლოებით 4 250-დან 4 500 მილიმეტრამდეა მითითებული.

ნოტიო ჰაერი, ხშირი ღრუბლები და უხვი ნალექი აქ განსაკუთრებულ მიკროკლიმატს ქმნის. სწორედ ამ პირობებმა ჩამოაყალიბა მტირალას ნოტიო კოლხური ტყეები – გარემო, რომელიც საქართველოს სხვა კუთხეებისგან სრულიად განსხვავებულ ბუნებრივ სამყაროს ქმნის.

5. შავი ზღვა საქართველოს დასავლეთის კლიმატის ერთ-ერთი მთავარი „არქიტექტორია“

შავი ზღვა საქართველოსთვის მხოლოდ სანაპირო და საზღვაო ლანდშაფტი არ არის – ის ქვეყნის დასავლეთის კლიმატის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.

ზღვა ამცირებს ტემპერატურის მკვეთრ მერყეობას და ატმოსფეროს დიდი რაოდენობით ტენიანობას აწვდის. ეს ტენიანი ჰაერი, როდესაც მთებს ხვდება, ხელს უწყობს უხვი ნალექის წარმოქმნას. ამიტომ დასავლეთ საქართველოს კლიმატური სურათი ასე განსხვავდება ქვეყნის აღმოსავლეთისგან.

6. კავკასიონი საქართველოსთვის ბუნებრივი კლიმატური კედელივით მუშაობს

საქართველოს კლიმატის შექმნაში მეორე დიდი მოთამაშე კავკასიონია. ჩრდილოეთით აღმართული უზარმაზარი მთათა სისტემა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ჰაერის მასების გადაადგილებაზე და ქვეყანას ჩრდილოეთიდან ცივი ჰაერის პირდაპირი შემოჭრისგან ნაწილობრივ იცავს.

ამიტომ საქართველოს კლიმატი მხოლოდ გეოგრაფიულ მდებარეობას არ უნდა დავაბრალოთ. ზღვა და მთები ერთად ქმნიან იმ რთულ ბუნებრივ სისტემას, რომლის გამოც ერთ ქვეყანაში ასეთი განსხვავებული კლიმატური პირობები გვხვდება.

7. აღმოსავლეთ საქართველოში ნახევრად უდაბნოს პირობებიც გვხვდება

საქართველოზე საუბრისას ხშირად მწვანე ტყეები და თოვლიანი მთები წარმოგვიდგება თვალწინ, თუმცა ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში სრულიად განსხვავებული სურათიც არსებობს.

საქართველოს მეტეოროლოგიური სამსახურის მიხედვით, ნალექების რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის ტერიტორიაზე კლიმატური ზონები ნახევრად უდაბნოს პირობებიდან იწყება – ზოგიერთ რაიონში წლიური ნალექი 400 მილიმეტრზე ნაკლებია – და ნოტიო სუბტროპიკულ გარემომდე გრძელდება. სწორედ ამიტომ აღმოსავლეთ საქართველოს ზოგიერთ ლანდშაფტს ბევრად უფრო მშრალი და მკაცრი ხასიათი აქვს, ვიდრე დასავლეთის მწვანე სამყაროს.

8. კახეთი მხოლოდ მზიანი ვენახების ქვეყანა არ არის

კახეთის ხსენებისას ალბათ პირველ რიგში ვენახები, ალაზნის ველი და მზიანი შემოდგომა გვახსენდება. მაგრამ ერთი რეგიონის ფარგლებში კლიმატური განსხვავებები აქაც ძალიან დიდია.

ალაზნის ველის შედარებით თბილი პირობებიდან რამდენიმე საათის სავალზე უკვე თუშეთის მაღალმთიანეთში აღმოჩნდებით. თუშეთის ტერიტორია დაახლოებით 2 000-დან 4 500 მეტრამდე სიმაღლეზე ვრცელდება, ხოლო ზამთარი იქ ხუთ-ექვს თვეს გრძელდება. შესაბამისად, „კახეთის კლიმატი“ ერთიანი და ერთფეროვანი ცნება ნამდვილად არ არის.

9. ჯავახეთის ზეგანზე საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი ზამთარია

საქართველოს სამხრეთში მდებარე ჯავახეთის ზეგანი კლიმატური კონტრასტების კიდევ ერთი მაგალითია. აქ ზამთარი ხანგრძლივი და მკაცრია, ხოლო ზეგნის სიმაღლე ამინდის პირობებზე განსაკუთრებით დიდ გავლენას ახდენს.

საქართველოს ოფიციალურ ტურისტულ პორტალზე აღნიშნულია, რომ ჯავახეთის ზეგანზე აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა -40°C დაფიქსირებულა. ამ მონაცემის ფონზე კარგად ჩანს, რამდენად განსხვავე ბული შეიძლება იყოს ზამთარი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში.

10. საქართველოში სიმაღლის მატებასთან ერთად კლიმატიც იცვლის სახეს

მთაში ასვლისას მხოლოდ პეიზაჟი არ იცვლება. სიმაღლესთან ერთად მცირდება ტემპერატურა, იცვლება ნალექის ფორმა და რაოდენობა, მცენარეულობა და თოვლის საფარის ხანგრძლივობაც.

სწორედ სიმაღლის სარტყლურობა ქმნის საქართველოს მთებში ერთმანეთისგან განსხვავებულ ბუნებრივ გარემოებს. დაბლობიდან მაღალმთიანეთისკენ მიმავალ ადამიანს შეუძლია რამდენიმე განსხვავებული კლიმატური და ლანდშაფტური სარტყელი გადაკვეთოს ისე, რომ ქვეყნის საზღვრები არ გასცდეს.

11. საქართველოს კლიმატი დღეს ზუსტად ისეთი აღარ არის, როგორიც რამდენიმე ათეული წლის წინ იყო

კლიმატი მუდმივი მოცემულება არ არის. საქართველოს ოფიციალურ გარემოსდაცვით დოკუმენტებში აღნიშნულია, რომ 1986-2015 წლებში ქვეყნის საშუალო წლიური ტემპერატურა გაიზარდა 1956-1985 წლების პერიოდთან შედარებით. ამავე პერიოდში დასავლეთ საქართველოში წლიური ნალექის ზრდის, აღმოსავლეთში კი შემცირების ტენდენცია დაფიქსირდა.

უფრო ახალი შეფასებაც აჩვენებს დათბობის ტენდენციას: 1961–1990 და 1991–2020 წლების შედარებისას საქართველოს მასშტაბით საშუალო წლიური ტემპერატურის ზრდა თითქმის 1°C-ს შეადგენს. ეს უკვე მხოლოდ სტატისტიკური ცვლილება აღარ არის – კლიმატის ცვლილება გავლენას ახდენს ბუნებრივ გარემოზეც, მათ შორის მყინვარებზე, წყლის რესურსებზე და ექსტრემალურ ამინდებთან დაკავშირებულ რისკებზე.

12. საქართველოს კლიმატური რუკა ქვეყნის ზომაზე ბევრად უფრო მრავალფეროვანია

და ბოლოს, ალბათ ყველაზე საინტერესო დასკვნა: საქართველოს პატარა ტერიტორიაზე ერთმანეთის გვერდით შეიძლება არსებობდეს ნოტიო სუბტროპიკული გარემო, მშრალი და ნახევრად მშრალი ლანდშაფტები, ზომიერად ნოტიო მთიანი რაიონები, ალპური ზონები და მუდმივი თოვლისა და გამყინვარების სივრცეები.

ამ მრავალფეროვნებას ერთდროულად ქმნის ქვეყნის გეოგრაფიული მდებარეობა, შავი ზღვა, კავკასიონი და უკიდურესად რთული რელიეფი. სწორედ ამიტომ საქართველო რუკაზე შეიძლება პატარა ჩანდეს, მაგრამ მისი კლიმატური „მასშტაბი“ გაცილებით დიდია.

საქართველოში მოგზაურობა ამიტომ ზოგჯერ ერთი ქვეყნის ფარგლებში რამდენიმე განსხვავებულ ბუნებრივ სამყაროში მოგზაურობას ჰგავს – დილით შეიძლება ზღვის ნაპირზე იდგე, რამდენიმე საათის შემდეგ კი თოვლიან მთებს უყურებდე.

პატარა ქვეყანაა საქართველო, მაგრამ მისი კლიმატური ამბავი ბევრად უფრო დიდია.

კიდევ წაიკითხეთ

გამორჩეული საცხოვრებელი ძველ ბათუმში
ლაიფსტაილი

გამორჩეული საცხოვრებელი ძველ ბათუმში

„ადმირალ რეზიდენსი“ ბათუმის ისტორიულ უბანში, იაკობ გოგებაშვილის ქუჩაზე მდებარეობს და მხოლოდ 13 ბინას აერთიანებს. პროექტი მყუდრო საცხოვრებელ გარემოს ქმნის, სადაც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა არქიტექტურას, მდგრადობას, მასალების ხარისხს და სიმყუდროვეს.

ქრონოგრაფის ისტორია ახალ სივრცეში გრძელდება
ლაიფსტაილი

ქრონოგრაფის ისტორია ახალ სივრცეში გრძელდება

ქრონოგრაფი საქართველოში ლუქს სამყაროს გამორჩეული სახელია – სივრცე, სადაც საათების, სამკაულებისა და აქსესუარების მსოფლიოს წამყვანი ბრენდები ერთიანდება. მისი პორტფოლიო აერთიანებს ისეთ ბრენდებს, როგორებიცაა: Chopard, Hublot, Breguet, Messika, Chaumet და სხვა.